江西时时彩500期走势图|江西时时彩走势图带连线带坐标

Kelkaj rimarkoj pri la aliro de ?inoj al fremdaj lingvoj

| 2018-08-31
Bookmark and Share

    Anta? ol esti dungita de EP?, mi kutimis fojfoje legi ?ian retejon, kaj la artikoloj ?iam ?ajnis al mi strangaj, iom for de la efektive uzata lingvo eksterlande: uzo de vortoj malofte uzataj eksterlande, frazoj gramatike korektaj, kiuj tamen ne sekvas la stilon de aliaj esperantaj publika?oj, inter aliaj detaloj. Mi supozis, ke post mia veno al ?inio mi povus kontribui por stile plibeligi niajn artikolojn kaj igi artikolojn pli facile kompreneblajn, sed tuj post mia alveno mi estis informita, ke krom mi estis alia eksterlandano laborante ?i tie, membro de Akademio de Esperanto!


    

    Mia unua rimarko estis la troa dependeco de miaj ?inaj kolegoj al PIV: homoj scias, ke multaj samideanoj taksas PIV kiel “franca vortaro kun o-fina?oj” kaj ?in akuzas pri senkriteria aldono de neologismoj simple por esti pli dika ol aliaj vortaroj. Sed estas ?ajne ?uste la fakto, ke ?i estas la plej granda esperanta vortaro, kiu igis ?in alte taksata en ?inio, kvaza? la kvanto da kapvortoj povus atesti ?ian kvaliton.


    Mia ?iutaga sperto pri redaktado de diverstemaj nova?oj, tamen, montris al mi, ke PIV estas ja gravega por esperantigo de fakaj vortoj, kvankam e? ?i estas tre malaktuala kaj ni ofte bezonas aperigi neologismojn: iufoje mia kolego bezonis tradukon por la angla vorto “germplasm” (la parto de semo a? planto, kiu gardas la genetikajn informojn necesajn por nasko de nova planto), kaj simple ne eblis trovi ?ian tradukon en Esperanto! Kion fari? Mi trovis du solvojn: unu estis krei la fakan neologismon “germoplasmo”, surbaze de faka radiko jam internacie konata kaj uzata en dekoj da grandaj lingvoj, a? uzi la ?eneralan kaj neklaran vorton “naskipova?o”.


    Sed krom bona fonto de fakaj vortoj, PIV estas, la? mi, evitinda de tradukisto, ?ar tradukisto devas prefere uzi la vortojn plej popularajn, troveblajn en ajna po?vortaro, por eviti ke la leganto ofte bezonu kontroli vortaron por malkovri la signifon de vorto kies sinonimo pli populara estas vaste konata. En mia laborejo, tamen, ?ajne la ?efa zorgo ne estas faciligi la komprenon de leganto, sed trovi la vorton kies vortara difino plej kongruas kun la originala ?inlingva vorto.


    Kaj tio la? mi estas la ?efa problemo de la ?ina aliro al tradukado: neniu atento pri stilo, nek pri la diversaj nuancoj de lingvo kaj kulturo. Anstata? tio regas nur la seka komparo inter vortaraj difinoj kaj strikta aplikado de gramatikaj reguloj. La rezulto estas pezaj tekstoj, kun nekutimaj vortoj, ofte uzataj en kunteksto alia ol tiu atendita de ?ia leganto.


    Mi sentis tiun fenomenon en unu el miaj unuaj artikoloj, pri publika transporto en Pekino: mi komparis ?in kun tiuj de aliaj landoj kaj menciis, ke en Srilanko mi e? spertis voja?on en senporda buso, kaj oni pridemandis min kiel tio povas esti, ?ar sen pordo ne eblas eniri la buson. Por mi pordo estas movebla a?o, per kiu oni povas bloki aliron al iu loko, dum ?ino komprenas pordon kiel malferma?o kiun oni trapasas por atingi alian lokon.


    Alia grava menciinda?o estas ?ina kompreno de la verbo “reveni”: La? logiko de e?ropaj lingvoj mi nur povas reveni al loko, kie mi estis anta?e, sekve mi povas reveni al Brazilo, al Argentino, al Germanio, sed se mi venontjare iros al UK, mi ne povos diri, ke mi revenas al Finnlando, ?ar mi neniam anta?e estis tie. Sed EP? foje aperigas artikolojn pri grandaj pandoj naskitaj eksterlande, kiuj post iom da tempo ekde la naski?o devas “reveni” al ?inio, kie ili neniam estis anta?e! Iufoje mi atentigis kolegon pri tio, kaj ?i klarigis al mi ke pando estas besto trovebla en la naturo nur en ?inio, ke ?iuj pandoj en la mondo apartenas al ?inio, kaj ke idoj de tiuj pruntitaj al aliaj landoj nepre devas “reveni” al ?inio. Mi sentis ke ?i estis ?enata pri mia malakcepto de la vortumo “reveni” en tiu kunteksto, ne nur pro sento de nacia fiero, sed anka? ?ar ?ina nocio pri reveno estas ?ajne alia ol tiu uzata en e?ropaj lingvoj. 


    Ne pensu ke tiu problemo trovi?as nur en EP?, fakte ?i tie ?i estas e? milda kompare kun kelkaj anglalingvaj eldona?oj troveblaj en ?ina libromerkato: mi mem a?etis dulingvan (en la angla kaj la ?ina) eldonon de novelo de Lusin, kies eldonisto fiere klarigas, ke la angligo estis tute farita de ?ino. Krom la ?eno konstante konsulti vortaron, mi ne sukcesis kompreni la verkon: la mesa?o perdi?is en tiu ma?ineca apliko de reguloj kaj vortaraj difinoj. Bon?ance mi anta? ne longe sukcesis a?eti lian novelaron (majstre tradukitan) en Esperanto, danke al (miaj kolegoj preferas “dank’al”, kiu nuntempe denove populari?as en Esperanto, la? unu el la lastaj studoj de Michel Duc Goninaz) valora helpo de samideano ?ielismo.



    ?ajnas al mi ke la radikoj de tiu fenomeno estas unue la ?ina kulturo, kreita surbaze de respekto al hierarkio kaj observado de harmonio (alivorte, evitado de konfliktoj), kaj la eduka sistemo kreita de tiu kulturo, kiu emfazas pragmatismon kaj malinstigas kritikan analizon de la traduk-procezo. En mia laborejo oni faras fakan tradukon, sen postulo de io ajn krom fideleco al la originalaj vortoj (foje e? al la vortordo!).


    Kio vere turmentas min ne estas tio, sed alia afero: mi jam vidis ?inajn gazetojn kaj retejojn en la portugala, la hispana kaj la angla, kaj en ili la lingva?o estas same bona kiel tiu trovebla en tiuj landoj, sed ?inoj ankora? ne sukcesis fari, sen revizio de denaskulo, elstarajn tradukojn de beletra?oj en alia lingvo ol Esperanto!


    Nu, en tiuj gazetoj kaj retejoj estas denaskuloj kaj anka? ?inoj kun spertoj en eksterlando, kiuj bone konas la kulturan fonon de la lingvo, dum ni, esperantistoj, ne havas propran landon, sekve malfacilas sperti Esperanton kiel ?iutaga ?eflingvo en internacia etoso: ?iu esperantisto vivas sub neesperanta kultura fono, kaj en ?inio mi, diplomi?into pri interlingvistiko en Poznano, lernas pri interlingvistiko anstata? ?in instrui, ?ar ?inoj alimaniere komprenas la lingvon kaj interpretas ?iajn vortojn kaj gramatikon, sekve mi ne povas imponi mian vidpunkton (male al eksterlandanoj de aliaj redaktejoj, mi ne parolas denaske mian fakan lingvon), nek povas ?iam akcepti la ?inan vortumon, kiam ?i evidente estos miskomprenata en eksterlando.


    Do kiel povas esti, ke ?inoj, speciale La?lum, majstre esperantigis ?inajn verkojn? Tradukado de belarta?oj postulas metaforojn, kreemon, belstilon, kaj tradukisto estas multe pli libera por modifi la vortumon. ?inoj estas kreemaj kaj faras bonegan laboron kiam tiu kreemo estas instigata. En beletra?o, la ideoj kaj nocioj estas pli gravaj ol la vortoj uzitaj.


Verkis: Rafael Henrique Zerbetto


Ipernity: El Popola Chinio

Facebook: EPC El Popola Chinio

Twitter: El Popola Chinio

WeChat: Skani la du-dimensian kodon por legi EP? en WeChat



Komento

Gastlibro

Kontonomo Anonimulo
No Comments
江西时时彩500期走势图 11选5前三直选复式技巧 可以提现看牌抢庄拼十 彩票投注站利润 内蒙古快3带坐连线走势图 热血江湖几转刷东西赚钱 上海时时走势图表 千炮捕鱼(破解版内购) 河北快三走势图形态走势图 一台电脑一手机怎么赚钱是真的吗 pk10极速赛车官网开奖